Ook examen doen is maatwerk op Sophianum

Het Sophianum biedt nu voor het derde opeenvolgende schooljaar maatwerktrajecten aan voor flexibele examinering. Hierbij is het mogelijk om een of meerdere vakken versneld af te leggen of op een hoger niveau af te sluiten. In het schooljaar 2016-2017 haalden bijvoorbeeld maar liefst acht leerlingen uit de voorexamenklas met succes al hun eindexamen voor verschillende vakken. Hoe pakken ze dit op school aan?

Na een succesvol experiment met drie havisten voor de vakken Duits en scheikunde in het schooljaar 2015-2016, sloten zich meerdere collega’s uit verschillende afdelingen zich aan om deze trajecten ook voor hun leerlingen mogelijk te maken. Mede vanwege de communicatie over de flexibele mogelijkheden naar ouder en leerlingen nam het aantal geïnteresseerde leerlingen in het daaropvolgende schooljaar aanzienlijk toe. Maar liefst vijf leerlingen uit havo 4 deden versneld examen in het vak Duits en een leerling voor het kernvak Engels. In VWO 5 sloten twee leerlingen respectievelijk Frans en Engels met succes in het voorexamenjaar af. Ook op een hoger niveau wisten twee leerlingen voor de vakken Duits (havo op vwo-niveau) en muziek (mavo op havo-niveau) hun talenten op een hoger niveau tentoon te spreiden.

Zo pak je het aan

Docent Jos Gulpen: “Het bieden van maatwerk aan leerlingen in het VO staat hoog op de agenda, zowel internationaal, nationaal als provinciaal. De visie van en ontwikkelingen op het Sophianum, aansluitend op de OpMaat-doelstellingen, stimuleren initiatieven stimuleren die recht doen aan de talenten van leerlingen. We weten hen zo uit te dagen om hun talenten op het niveau dat zij aankunnen te ontplooien. Differentiatie in tempo en niveau is een van deze toepasbare mogelijkheden.”

Melanie Kochen en Jos Gulpen, beiden docent Duits, hebben het negatieve beeld willen omdraaien naar een positieve houding. Leerlingen die het te gemakkelijk afgaat presteren vaak onder hun kunnen en kunnen hierdoor zelfs gedragsmatig problematischer worden. Het vertrouwen hebben in hun talenten en het vertrouwen geven zorgt voor een positieve, zelfstandigere studiehouding van de leerlingen. Het is een eenvoudig principe: hetgeen je aandacht geeft, groeit.

Klein beginnen

 “We zijn eigenlijk heel simpel gestart vanuit ons vak. Als eerste hebben we vanuit het examenprogramma bekeken wat de leerling écht moet kennen en kunnen. Op basis van deze kerndoelen en bijbehorende niveaus van het Europees Referentiekader voor moderne vreemde talen (ERK), hebben we ons Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA) en lesmateriaal hierop aangepast. De leerlingen hebben zo gericht in de beschikbare tijd toegewerkt naar hun schoolexamens en eindexamen,” legt Jos uit.

Melanie: “Praktisch gezien wordt bij ons vak Duits al bij de overgang van leerjaar 3 naar 4 onderling gecommuniceerd, welke leerlingen op basis van hun resultaten en leerhouding in aanmerking zouden kunnen komen voor een van de flexibele trajecten in de bovenbouw. In de eerste maanden van het schooljaar peilen we het niveau, waarna we in overleg met leerling en ouders besluiten of het traject al dan niet een verstandige stap is. Hierbij is op mavo en havo gezien het verschil in leerjaren met vwo meer tempo geboden om de capaciteiten in te schatten. Gedurende de rest van het schooljaar c.q. schooljaren zijn goede afspraken t.a.v. de begeleiding uitermate belangrijk. Uiteindelijk volgt er ook een gezamenlijke eindbeslissing of definitief het eindexamen vervroegd of op een hoger niveau wordt afgelegd.”

Hobbels nemen

“De organisatorische zaken binnen school, bijv. technische hulpmiddelen, roostermogelijkheden of planningen van schoolexamens, kunnen hierbij hobbels vormen. Maar ook deze zijn niet onneembaar. We hebben altijd geprobeerd om de instelling ‘Okay, dit kan misschien niet; maar wat kan wel’ vast te houden. Hierbij hebben we van de schoolleiding ook de nodige steun gekregen. Dit vertrouwen en deze ondersteuning is essentieel om in de organisatie zaken voor elkaar te krijgen. Maar ook de kracht van leerlingen, die zelf de keuze hiervoor maken en hiermee ook zelfstandig aan de slag (kunnen) gaan, is voor het huidige succes naar onze mening een niet te onderschatten factor. Het durven loslaten kostte in het begin voor onszelf wel wat onzekerheid, maar de leerlingen betaalden het gegeven vertrouwen ook terug. En dat doet jezelf als docent zeker ook erg goed, “aldus Melanie.

Risico flexibele examinering verkleind

Het staat buiten kijf dat het als docent in de voorbereiding een tijdsinvestering vergt. Daarbij helpt het uiteraard als binnen de vaksectie meerdere collega’s de handschoen oppakken om een gezamenlijk resultaat te bereiken. Het levert niet alleen de leerling iets extra’s op, maar zorgt er ook voor dat docenten zelf bij (flinke) niveauverschillen in de lesgroep tools in handen hebben om de leerling op zijn niveau te kunnen bedienen en aanspreken. Jos: “Daarbij hebben we van de VO-raad vernomen, dat vanaf dit schooljaar het ‘risico’ binnen de flexibele examinering is verkleind. Zij gaven aan dat de regelgeving het nu voor een leerling die een vak op een hoger niveau zou willen afsluiten mogelijk maakt, alsnog ook op zijn/haar eigen niveau eindexamen af te leggen. Daarmee is ook deze drempel voor docenten en leerlingen om dit traject te volgen een stuk lager geworden.”

Durven

De twee docenten kijken met een goed gevoel terug: “We zijn blij dat dit (kleine) initiatief voor een ‘olievlekwerking’ in de verschillende afdelingen op school heeft gezorgd. We hebben niet eerst gewacht totdat er iets op papier stond, maar zijn weloverwogen aan de slag gegaan. Uiteraard liep en loopt niet alles vlekkeloos, maar het feit dat we gedurfd hebben de eerste stap in deze richting te zetten heeft ons veel meer opgeleverd, dan de eventuele spijt als we niet gedaan hadden, wat we hebben gedaan. Onze eerste succesvolle aanzet heeft collega’s laten zien welke mogelijkheden er wél zijn. Vandaar dat we ook verheugd zijn dat binnen de officiële examenregelingen aanpassingen zijn verricht en nu binnen alle afdelingen en verschillende vakken maatwerktrajecten worden aangeboden.”

“We zijn trots dat we de leerlingen, die aan de trajecten hebben deelgenomen, door deze kans te bieden extra hebben weten te raken. Het oog hebben voor hun persoonlijke kwaliteiten en talenten geeft de leerlingen een extra stimulans. Door het geven van vertrouwen raken de leerlingen uitgedaagd en hierdoor meer gemotiveerd om daadwerkelijk uit zichzelf te halen wat er in zit, in plaats van met het minimale resultaat genoegen te nemen. Daarbij zijn we uiteraard ook tevreden dat deze leerlingen na alle gedane inspanningen ook een mooi cijfermatig resultaat hebben behaald.”

Reageer op dit artikel

avatar
  Subscribe  
Abonneren op