Co-blog André Postema: Samen in de ‘IOO-stand’

Collegevoorzitter André Postema blogt regelmatig over zijn visie op het onderwijs, opvallende observaties en dilemma’s. Ook wisselt hij met co-bloggers inzichten over onderwijsontwikkelingen. Deze keer met IOO-docent Lieke Bastiaens van het Sophianum.

Co-blogger Lieke Bastiaens

Beste André,

Mijn uitdaging bij IOO (Investeren in Ontwikkeling van Onderwijs) ben ik in 2014 gestart op het Romboutscollege in Brunssum, waar ik veel mogelijkheden heb gekregen om mij te ontwikkelen. Hiervoor werkte ik vier jaar met veel plezier op het CITAVERDE college. Mijn aandacht voor de LVO-wervingscampagne ‘Goed vooruitzicht’ werd getrokken door de functieomschrijving.  Deze klonk zeer uitdagend, waarin woorden als ‘innovatief’, ‘creatief’ en ‘buiten de kaders denken’ mijn aandacht trokken. Ondanks mijn ontzettend fijne werkplek bij het CITAVERDE college, besloot ik mijn sollicitatiebrief op te sturen. Na een uitgebreide sollicitatieprocedure, heb ik volmondig ‘ja’ mogen zeggen en ben ik deze nieuwe uitdaging aangegaan.

Terugblikkend op de afgelopen drie jaar binnen IOO kan ik stellen dat veranderen in een organisatie en daarmee het onderwijs ontwikkelen alleen kan slagen wanneer je samen met alle betrokkenen de uitdaging aangaat. Het IOO-programma heeft hierbij een duidelijke rol vervuld, door middelen en tijd voor de ontwikkeling van maatwerkonderwijs te bieden. De IOO-docenten bieden daarnaast het docententeam van elke school extra ondersteuning bij de onderwijsontwikkelingen. Ook krijgen docenten de kans om middels opleidingen de kwaliteit van het onderwijs verder de verbeteren. Ik heb, net als velen anderen, deze kans gegrepen en volg de opleiding tot eerstegraads wiskundedocent.

Vanaf schooljaar 2017-2018 werk ik op het Sophianum in Gulpen. Het Sophianum heeft zijn onderwijs ingericht volgens een kolommenstructuur, het ‘schools in schools’ principe. Binnen de school zijn de kolommen, vmbo-MiX, mavo-XL, havo en vwo, aanwezig. Hiermee onderscheidt het Sophianum zich van andere scholen voor voortgezet onderwijs in de regio. De docententeams van elke kolom zijn actief aan de slag gegaan met het ontwikkelen van een onderwijsconcept dat het beste aansluit op de behoefte van de type leerling van de kolom en waarbinnen maatwerk kan worden geboden. De IOO-docenten zijn gekoppeld aan de onderwijsontwikkelingen van de kolommen en hebben hierin een ondersteunende functie.

Het Sophianum heeft zich, naast de ontwikkeling in de verschillende kolommen, een overkoepelend doel gesteld, namelijk ‘Iedereen in de IOO-stand’Hiermee bedoelen we dat alle docenten, maar ook leerlingen, het ondersteunend personeel en andere betrokkenen een ‘IOO-mindset’ ontwikkelen. Hier horen de volgende vaardigheden bij: een onderzoekende houding, samenwerken, nieuwsgierig zijn, onderwijsontwikkeling volgen, zelf in actie komen.

Samen met de andere IOO-docenten van het Sophianum zet ik mij in om in iedereen de ‘IOO-mindset’ aan te wakkeren. Dit door lopende projecten in de organisatie zichtbaar te maken, nieuwe ideeën en hulpvragen te verzamelen, mensen met dezelfde ideeën samen te brengen, teamwork te stimuleren en vanuit deze verbinding in actie komen en projecten te ondersteunen.

En er zijn op school al veel goede initiatieven en mogelijkheden. Zo kunnen leerlingen in de vmbo-MIX bijvoorbeeld bij het vak ‘Talent en passie’ uit een gevarieerd onderwijsaanbod hun talent ontdekken; worden leerlingen in het mavo-XL-traject extra klaargestoomd voor de overstap naar havo; kunnen havisten in Steruren zowel verrijkings- als ondersteuningsmodules volgen; kunnen vwo’ers deelnemen aan masterclasses en de International Stream en kan elke leerling in aanmerking komen om versneld, op een hoger niveau of in extra vakken examen af te leggen.

Naast de initiatieven van de docenten, durven ook de leerlingen meer uit hun schulp te komen. Zo heeft een aantal zelf de (alsmaar groeiende) debatclub opgericht en zijn in elke kolom de leerlingpanels actief met zowel binnenschoolse inbreng als ook buitenschoolse acties.

Naar mijn mening heeft het onderwijs de mooie verantwoordelijkheid om jonge mensen te begeleiden in hun ontwikkeling naar een evenwichtige persoon, die hun eigen plek moeten vinden in onze maatschappij. De maatschappij verandert continu, in deze verandering moet ook het onderwijs meebewegen. Het onderwijs van de individuele leerling wordt gevormd door de docenten die hij dagelijks in de school tegenkomt.

Elke docent heeft dus de verantwoordelijkheid om actief de kwaliteit van het onderwijs te bewaken, waarbij de veranderende maatschappij en de daarbij ontstane behoeftes moeten worden meegenomen.

Voor mij is onderwijsontwikkeling veel meer dan inspelen op nieuwe, onderwijskundige trends. Het gaat om ontwikkelingen volgen en deze ideeën binnen je school of stichting delen. Belangrijk is om verder te kijken dan je eigen schoolmuren en de buitenwereld bij het onderwijs te betrekken. Elke school en elke leerling is anders, er is dus geen pasklare oplossing. Neem de elementen uit verschillende ‘goede-praktijk-voorbeelden’ en combineer deze met interventies, die door wetenschappelijk onderzoek worden ondersteund, en vorm deze samen tot het onderwijs dat het beste aansluit bij de leerlingen op jouw school. Kijk hierbij ook goed naar welke kwaliteiten er al in jouw school aanwezig zijn en zet deze kwaliteiten in.

Het IOO-programma loopt aan het einde van schooljaar 2017-2018 af. Dit programma heeft een enorme boost gegeven aan de kwaliteit van het onderwijs bij LVO. Aangezien de ontwikkeling van het onderwijs nooit ‘af’ is, zou ik willen voorstellen om na de afloop van IOO, een aantal elementen van het IOO-programma te behouden. Hierbij gaat mijn voorkeur uit naar het blijven aanbieden van  opleidingsmogelijkheden voor docenten. Iedere docent moet dus worden gestimuleerd om ‘onderwijsontwikkelkwaliteiten’ (de ‘IOO-stand’) uit te blijven breiden.

 

André, wat zou je van het IOO-programma zeker willen behouden voor de toekomst? 

Lieke Bastiaens, docent wiskunde

_________________________________________________________________________________________________________________________________

Beste Lieke, 

Het was voor de scholen van het Limburgs Voortgezet Onderwijs een moedige stap om in 2014 gezamenlijk van start te gaan met het programma Investeren in Ontwikkeling van Onderwijs (IOO). Het gaat immers om een geheel nieuwe opzet om de vernieuwing van het onderwijs te versnellen, waar ook nog eens veel geld mee is gemoeid. Deze middelen had LVO gekregen uit hoofde van het Nationaal Onderwijs Akkoord, aangevuld met eigen reserves. Ik ben in het land nog geen vergelijkbaar grootschalig initiatief tegengekomen. Vele tientallen docenten zijn extra beschikbaar gesteld om samen met de collega’s te werken aan gerichte innovaties, zoals buitenschools leren, tweetalig onderwijs, nieuw toetsbeleid en allerlei vormen van maatwerkonderwijs. Deze nieuw geworven docenten zijn óók direct in het onderwijs ingezet, zodat collega’s worden vrijgespeeld om eveneens aan de vernieuwing mee te werken. Daarnaast hebben velen van hen een aanvullende opleiding genoten om zo bij te werken aan de kwaliteit van het onderwijs én de eigen ontwikkeling. IOO heeft terecht veel landelijke aandacht gehad en wordt inmiddels qua aanpak op diverse plaatsen nagevolgd. 

De vraag – en die stel jij ook – is natuurlijk hoe deze goede ervaringen geborgd kunnen worden, ook als straks de financiering van IOO ten einde loopt. Uit gesprekken met diverse betrokkenen (IOO-docenten, begeleiders, schoolleiders) is de volgende lijn naar voren gekomen.

In de eerste plaats blijft het belangrijk om capaciteit beschikbaar te hebben voor onderwijsontwikkeling. Scholen moeten hier zelf in investeren, maar we zijn ook bezig om hiertoe vanuit LVO blijvend mensen en middelen voor vrij te spelen.

Ten tweede hebben we met IOO ook ervaren hoe goed en belangrijk het is om nieuwe collega’s zorgvuldig te werven en te begeleiden bij hun eerste periode op school. Daarna is er ook veel aandacht geweest voor hoe het hen nu eigenlijk vergaat. Overigens gold die aandacht ook onderling: de vele tientallen IOO-docenten per jaar ontmoetten elkaar met regelmaat en wisten elkaar ook buiten de georganiseerde bijeenkomsten snel te vinden. Daarmee is een belangrijke stap gezet naar een groep van docenten die bovenschools kijkt, denkt en handelt. De roulatie van docenten tussen meerdere scholen, dat standaard onderdeel van het programma vormt, helpt daar natuurlijk ook bij. Ik denk niet dat ik overdrijf door te stellen dat we met IOO ook een wezenlijk ander perspectief op het personeelsbeleid hebben ontdekt.

Tot slot is het cruciaal dat we volop blijven investeren in de ontwikkeling van onze docenten. Juist leraren zullen een leven lang moeten leren. Dit kan via formeel onderwijs, cursussen en trainingen (bij voorkeur in huis). We weten ook dat je sneller leert wanneer je uit je comfort zone wordt gehaald en er goede redenen zijn om zaken anders te doen dan dat je gewend was. Dat soort situaties zullen we in het onderwijs dan ook veelvuldig moeten creëren. Door regelmatig andere, nieuwe dingen te doen, bij voorkeur ook af ten toe op een andere plek. Door met wisselende groepen van collega’s te werken. En door maximaal ervaringen te delen, zodat er natuurlijke feedbackmechanismen ontstaan. Kortom, door een lerende school te zijn, met lerende docenten en lerende leidinggevenden. Samen in de ‘IOO-stand’!

 

Reageren op wat Lieke en/ of André  geschreven hebben? Mail naar a.postema@stichtinglvo.nl 

 

1
Reageer op dit artikel

avatar
1 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
1 Comment authors
Ria Huys Recent comment authors
  Subscribe  
nieuwste oudste meest gestemd
Abonneren op
Ria Huys
Gast
Ria Huys

Mooie co-blog over onderwijsontwikkeling en de koers die LVO heeft gekozen.